Opublikowano 13.11.2026 r.
Autor: Romuald Kędzierski
Nie czekaj, aż dług zacznie zagrażać płynności
Brak zapłaty faktury to problem, którego nie warto odkładać. Im dłużej kontrahent nie płaci, tym większe ryzyko, że odzyskanie należności będzie trudniejsze. Pierwszym krokiem może być przedsądowe wezwanie do zapłaty – konkretne pismo wskazujące, z czego wynika dług, jaka kwota pozostała do zapłaty i w jakim terminie należy ją uregulować.
Wezwanie przygotowane przez adwokata ma dla dłużnika jasny komunikat: wierzyciel zna swoje prawa i jest gotowy podjąć dalsze działania. Nie zawsze oznacza to konieczność kierowania sprawy do sądu. Część kontrahentów płaci po otrzymaniu profesjonalnego wezwania od adwokata reprezentującego klienta, inni przedstawiają swoje zastrzeżenia lub proponują porozumienie. Dzięki temu można szybciej zakończyć sprawę, bez prowadzenia długiego procesu.
Odsetki i rekompensata za opóźnienie
W przypadku transakcji handlowej wierzyciel, który wykonał swoje świadczenie, może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia wymagalności faktury do dnia zapłaty. Ich wysokość może się zmieniać wraz ze zmianą stopy referencyjnej NBP. Są to odsetki o kilka punktów procentowych wyższe niż zwykłe odsetki za opóźnienie stosowane w transakcjach niehandlowych, w tym konsumenckich. Obecnie odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych wynoszą 13,75% w skali roku, a w ciągu ostatnich 5 lat ich wysokość wahała się od 12% do prawie 17% w skali roku.
Wierzycielowi może przysługiwać także ustawowa rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Jej wysokość wynosi:
- 40 euro – gdy wartość świadczenia nie przekracza 5000 zł;
- 70 euro – gdy wartość świadczenia przekracza 5000 zł, ale jest niższa niż 50 000 zł;
- 100 euro – gdy wartość świadczenia wynosi co najmniej 50 000 zł.
Kwoty te przelicza się na złote według średniego kursu euro z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym upłynął termin płatności faktury. Są to kwoty należne de facto „z urzędu” w sytuacji opóźnienia w zapłacie faktury.
W wezwaniu warto przedstawić dłużnikowi informację o konsekwencjach braku zapłaty. Obejmują one także konieczność poniesienia opłaty sądowej i potencjalnych kosztów zastępstwa procesowego (adwokackiego) – gdy pozew wniesie adwokat. O zwrocie kosztów procesu i ich wysokości rozstrzyga finalnie sąd, zgodnie z przepisami i taryfami.
Gdy wezwanie nie wystarczy
Jeżeli kontrahent nie zapłaci w wyznaczonym terminie, kolejnym krokiem może być pozew do sądu o zapłatę. Do pozwu warto dołączyć przede wszystkim umowę, fakturę, potwierdzenie jej doręczenia, dokumenty potwierdzające wykonanie usługi lub dostawę towaru oraz korespondencję z dłużnikiem. Następnie sąd może wydać nakaz zapłaty na podstawie wyżej wymienionych dokumentów. Jeżeli dłużnik nie zaskarży nakazu, po jego uprawomocnieniu możliwe jest skierowanie sprawy do egzekucji komorniczej.
Przykład 1
Przedsiębiorca wykonał usługę o wartości 20 000 zł i wystawił fakturę z terminem płatności 14 dni. Kontrahent nie zapłacił w terminie. Wierzyciel może żądać 20 000 zł należności głównej, odsetek handlowych naliczanych za okres opóźnienia (obecnie 13,75% w skali roku) oraz rekompensaty w wysokości 70 euro (w zależności od kursu euro – między 290 a 320 zł), ponieważ wartość świadczenia przekracza 5000 zł, ale jest niższa niż 50 000 zł. Jeżeli kontrahent zapłaci po otrzymaniu wezwania, sprawa kończy się bez pozwu. Jeśli nadal nie reguluje długu, można przygotować i złożyć pozew, dochodząc również należnych odsetek, rekompensaty oraz zwrotu kosztów procesu.
Podsumowanie
Skorzystanie z pomocy adwokata już na etapie wezwania do zapłaty często pozwala szybciej i skuteczniej zareagować na brak płatności. Profesjonalne pismo pokazuje dłużnikowi, że sprawa jest traktowana poważnie, a wierzyciel jest przygotowany do dochodzenia należności przed sądem.
Nie każda sprawa wymaga od razu pozwu. W wielu przypadkach wystarczy dobrze przygotowane wezwanie, prawidłowe wyliczenie odsetek i rekompensaty oraz jasne przedstawienie dalszych konsekwencji. Jeżeli jednak kontrahent nadal nie płaci, warto działać bez zwłoki i zlecić ocenę sprawy profesjonaliście. Pozwala to zweryfikować dokumenty, wybrać właściwą drogę postępowania i ograniczyć ryzyko błędów, które mogą opóźnić odzyskanie pieniędzy.